Hidrofor nedir, ne zaman gerekir?
Hidrofor; bir veya birkaç pompa, membranlı basınç tankı, basınç şalteri veya sensörü ve kontrol panosundan oluşan, suyu binaya istenen basınçta veren sistemdir. Musluk açıldığında tesisattaki basınç düşer, sistem bunu algılayıp pompayı çalıştırır; musluklar kapandığında basınç yükselir ve pompa durur.
Hidrofor genellikle üç durumda gerekir: şebeke basıncının üst katlara yetmediği binalarda, suyun önce bir depoda toplanıp oradan binaya basıldığı yapılarda ve kuyudan su alan müstakil ev, bahçe ve tesislerde.
Hidrofor çeşitleri
Tek pompalı hidrofor
Müstakil evler ve az daireli küçük binalar için uygundur. Basit ve ekonomiktir; ancak pompa arızalandığında bina susuz kalır.
Çift pompalı hidrofor
İki pompa sırayla (asıl ve yedek) ya da yoğun kullanımda birlikte çalışır. Pompaların çalışma süreleri dengelenir, biri arızalandığında diğeri su vermeye devam eder. Apartmanlarda en sık tercih edilen yapıdır.
Çok pompalı hidrofor
Siteler, çok katlı binalar, okullar ve işletmeler gibi tüketimin gün içinde büyük ölçüde değiştiği yerlerde üç veya daha fazla pompa bir arada kullanılır. Talep arttıkça pompalar sırayla devreye girer.
Frekans kontrollü (invertörlü) hidrofor
Pompa motorunun devri frekans invertörüyle tüketime göre ayarlanır. Sistem tesisat basıncını sensörle izleyip sabit tutar; tek musluk açıkken de, birçok dairede aynı anda su kullanılırken de basınç dengeli kalır. Yumuşak kalkış sayesinde koç darbesi ve gürültü azalır, pompa gereğinden hızlı dönmediği için enerji tüketimi genellikle düşer.
Basınç tankı (membranlı genleşme tankı)
Basınç tankının içinde suyu havadan ayıran kauçuk bir membran bulunur. Tankın hava tarafı belirli bir ön basınçla doldurulur. Pompa çalıştığında tank suyla dolar; küçük kullanımlarda su tanktan verilir ve pompa her musluk açıldığında çalışmak zorunda kalmaz.
- Tank hacmi, pompanın debisine ve saatte izin verilen çalışma-durma sayısına göre seçilir. Küçük tank, pompanın çok sık devreye girip çıkmasına yol açar.
- Tankın ön basıncı genellikle pompanın devreye girme basıncının biraz altına ayarlanır. Bu değer zamanla düşebileceği için periyodik kontrol önemlidir.
- Membranı yırtılan tank tamamen suyla dolar ve görevini yapamaz. Pompanın kısa aralıklarla çalışıp durması bunun en tipik belirtisidir.
Kat sayısına göre basınç ihtiyacı: genel mantık
Hidrofor seçerken ilk soru, en üst kattaki musluğa ne kadar basınçla su ulaşması gerektiğidir. Gereken basınç kabaca üç kalemin toplamıdır:
- Yükseklik farkı: Hidroforun bulunduğu noktadan en üst kattaki musluğa kadar olan kot farkı. Yaklaşık 10 metre yükseklik 1 bar basınca karşılık gelir; kat yüksekliği genellikle 3 metre civarında olduğundan her kat yaklaşık 0,3 bar ekler.
- Tesisat kayıpları: Boru uzunluğu ve çapı, dirsekler, vanalar ve sayaçlardaki sürtünme kayıpları.
- Kullanım basıncı: En üst kattaki duşun, kombinin veya şofbenin rahat çalışması için gereken akış basıncı.
Basınç yalnızca üst katlar için düşünülmez: alt katlarda gereğinden yüksek basınç musluklara, rezervuarlara, kombi ve çamaşır makinesi gibi cihazlara zarar verebilir. Çok katlı binalarda alt katlara basınç düşürücü takılması veya tesisatın bölgelere ayrılması bu yüzden gündeme gelir. Debi tarafında ise daire sayısı ve aynı anda kullanılabilecek musluk sayısı dikkate alınır; bütün musluklar aynı anda açık olmayacağı için eş zamanlı kullanım oranıyla hesap yapılır.
Su deposu ile birlikte çalışma
Şebeke suyunun gün içinde kesildiği veya basıncının düştüğü yerlerde su önce bir depoda toplanır, hidrofor da suyu binaya bu depodan verir. Böylece şebeke kesintisinde bina bir süre daha suyunu kullanabilir. Depo hacmi; daire ve kişi sayısına, kesintilerin ne kadar sürdüğüne göre belirlenir.
Depo tarafında 4 katmanlı, UV korumalı ve içme suyuna uygun plastik depolardan modüler paslanmaz, GRP ve galvaniz depolara kadar binanın yerine ve hacmine uygun çözümü öneriyoruz; ayrıntılar su deposu sayfamızda. Elektrik kesintisinde binanın susuz kalmaması için hidroforu besleyecek bir jeneratör de planlanabilir. Kuyu suyu kullanılan yapılarda suyun önce su arıtma ve filtre sisteminden geçirilmesi tesisatı ve cihazları korur.
Basınç sorunları, gürültü ve tesisat yenileme
Apartmanlardan en sık duyduğumuz şikâyetler şunlardır:
- Üst katlarda su zayıf geliyor: Pompa veya ayar basıncı binaya yetersiz, tank ön basıncı düşük ya da tesisat daralmış olabilir.
- Basınç sürekli iniş çıkış yapıyor: Basınç şalterli klasik sistemlerde açma-kapama aralığı geniştir; frekans kontrollü sisteme geçiş basıncı dengeler.
- Hidrofor çok sık çalışıp duruyor: Tank membranı patlamış, tank küçük kalmış veya tesisatta kaçak olabilir.
- Gürültü ve titreşim: Pompa zemine doğrudan oturtulmuş, esnek bağlantı kullanılmamış ya da pompa yıpranmış olabilir. Titreşim takozları, esnek bağlantı elemanları ve doğru pompa odası yerleşimi gürültüyü belirgin şekilde azaltır.
Eski binalarda sorun çoğu zaman hidrofordan değil, içi kireç ve pasla daralmış borulardan kaynaklanır. Bu durumda kolon hattının ve daire içi tesisatın yenilenmesini, vana ve sayaç düzeninin elden geçirilmesini öneriyoruz. 2023 depremlerinin ardından Adıyaman'da artan yeni konut ve site yapılaşmasında da su deposu, hidrofor ve tesisatın binanın ihtiyacına göre baştan doğru planlanması, ileride çıkabilecek basınç ve gürültü sorunlarının önüne geçer. Tesisat ve tadilat işleri için inşaat ve tadilat sayfamıza da göz atabilirsiniz.
Periyodik bakım
Hidrofor, binanın su ihtiyacını sessizce karşılayan ama ihmal edildiğinde bütün binayı susuz bırakabilen bir sistemdir. Periyodik bakımda tank ön basıncını ve membranı, pompaların akım değerlerini, salmastra ve rulman seslerini, basınç sensörünü veya şalterini, çek valfleri ve panoyu kontrol ediyoruz. Çift ve çok pompalı sistemlerde pompaların sırayla devreye girdiğini de doğruluyoruz. Bakım ve arıza servisi için bakım ve onarım sayfamızı inceleyebilirsiniz.